පෝසත් ගෙදර වලං හෝදා දොස්තර උන කුරුනෑගල දිරිය දියනිය
කුරුනෑගල දිස්ත්රික්කයේ දුෂ්කර ගම්මානයක කුඩා මඩු ගෙදරක ජීවත් වූයේ නදීෂා නම් දියණියකි. ඇයගේ පියා දිනපතා කුලී වැඩ කරමින් පවුල ජීවත් කරවීමට මහන්සි විය. මව ගෙවල්වල වැඩට යමින් ජීවිතය ගෙන ගියාය. පවුලේ දරුවන් තුන්දෙනා අතර වැඩිමහල් දියණිය වූ නදීෂා කුඩා කල සිටම දුප්පත්කම කියන්නේ මොනතරම් බරක්දැයි හොඳින් දැන සිටියාය.
පාසලට යන බොහෝ දරුවන්ට අලුත් බෑග්, ලස්සන සපත්තු, වර්ණවත් පැන්සල් තිබුණත් නදීෂාට තිබුණේ වසර ගණනාවක් පරණ වූ පොත් ටිකක් හා මව විසින් මැසූ පාසල් ඇඳුමක් පමණි. ඒත් ඇය කිසිදා ඒ ගැන ලැජ්ජා වූයේ නැත. ඇයගේ සිහිනය වූයේ දවසක දොස්තරවරියක් වී තම ගමේ දුප්පත් මිනිසුන්ට උදව් කිරීමය.
“අම්මේ, මම හොඳට ඉගෙනගෙන දොස්තර කෙනෙක් වෙනවා,” යැයි ඇය නිතර කියා සිටියාය.
මව සිනාසෙමින්, “දුවේ, අපිට සල්ලි නැති වුණාට උත්සාහය තියෙනවානේ. ඉගෙන ගන්න. දෙවියෝ උදව් කරයි,” යැයි කියා ඇයව ධෛර්යමත් කළාය.
නදීෂා පාසලේ ඉතා දක්ෂ ශිෂ්යාවක් විය. ගුරුවරුන් ඇයට බොහෝ ආදරය කළහ. නමුත් ජීවිතය පහසු වූයේ නැත. ගෙදර ආර්ථික තත්ත්වය දිනෙන් දින නරක අතට හැරුණි. පියාට වැඩ නැති දවස් බොහෝ විය. සමහර දිනවල ඔවුන්ට වේල් තුනම කන්නටවත් නොලැබුණි.
එක් දිනක් මව අසනීප වූ අතර ගෙවල්වල වැඩට යාම නතර කළාය. එදා සිට පවුලේ බර තවත් වැඩි විය. පාසලෙන් ආ පසු නදීෂා අසල්වැසි පොහොසත් ගෙවල්වලට ගොස් වලං හෝදන්නට පටන් ගත්තාය. සමහර ගෙවල්වල කුස්සිය පුරා ගොඩගැසුණු පිඟන්, කෝප්ප, හැඳි දකින විට ඇයගේ සිත කම්පා විය. පාසල් ඇඳුම ගලවා පැරණි ගවුමක් ඇඳගෙන ඇය රාත්රිය වනතුරු වැඩ කළාය.
ඇයට ලැබුණේ සුළු මුදලකි. නමුත් ඒ මුදලින් ඇය පොත්පත් ගත්තාය, සමහරවිට ගෙදරට බත් ගෙනාවාය. ගමේ සමහරු ඇයව හිනස්සූහ.
“වලං හෝදන කෙල්ලෙක් දොස්තර වෙයිලු!” යැයි සමහරු කියා සිනාසුණහ.
ඒ වචන ඇයට රිදුණත් ඇය අතහැරියේ නැත. රෑට විදුලිය නැති දිනවල කෙරෝසින් ලාම්පුවක් යට ඉගෙන ගත්තාය. ඇයට නිදාගන්න ලැබුණේ පැය කිහිපයක් පමණි.
පාසලේ විද්යා ගුරුවරයා වූ සෙනෙවිරත්න මහතා නදීෂාගේ කැපවීම දැක ඇයට විශේෂයෙන් උදව් කළේය.
“නදීෂා, දුප්පත්කම කියන්නේ පරාජය නෙවෙයි. ඔයාගේ උත්සාහය තමයි වැදගත්,” යැයි ඔහු නිතරම කියා සිටියේය.
ඔහු තමන්ගේම මුදලින් ඇයට අමතර පොත්පත් ලබා දුන්නේය. සමහර දිනවල පාසලෙන් පසු ඇයට නොමිලේ අමතර පන්තිද කළේය.
කාලය ගෙවී ගියේය. සාමාන්ය පෙළ විභාගයේදී නදීෂා සියලුම විෂයයන්ට ඉහළ ප්රතිඵල ලබා ගත්තාය. මුළු ගමම පුදුම විය. ඇයගේ නම පුවත්පතක පවා පළ විය. නමුත් ඇයගේ ගමන තවම අවසන් වී නොතිබුණි. ඇයට අවශ්ය වූයේ වෛද්ය පීඨයට යාමය.
උසස් පෙළ කාලය ඇයට ජීවිතයේ අමාරුම කාලය විය. උදේ පාසල් යාම, හවස වැඩ කිරීම, රෑ ඉගෙනීම — මේ සියල්ල එක්ක ඇයගේ ශරීරය පවා දුර්වල විය. එක් දිනක් වැඩ කරමින් සිටියදී ඇය සිහිසුන්ව වැටුණාය.
එදා ඇය වැඩ කළ ගෙදර හිමිකාරිය වූ මාලනී මහත්මිය ඇයව රෝහලට ගෙන ගියාය. නදීෂාගේ ජීවිත කතාව අසා ඇයගේ ඇස් තෙත් විය.
“දුවේ, මේ තරම් දුක් විඳලා ඉගෙන ගන්නෙ ඇයි?” ඇය ඇසුවාය.
“මට දොස්තර කෙනෙක් වෙලා අම්මයි තාත්තයි සතුටින් තියන්න ඕනේ,” යැයි නදීෂා කඳුළු පිරි දෑසින් පිළිතුරු දුන්නාය.
එදා සිට මාලනී මහත්මිය ඇයට උදව් කිරීමට තීරණය කළාය. ඇය නදීෂාගේ පන්ති ගාස්තු ගෙවා දුන්නාය. ඉගෙනීමට අවශ්ය පොත්පත්ද ලබා දුන්නාය.
අවසානයේ උසස් පෙළ ප්රතිඵල නිකුත් වූ දිනය උදා විය. නදීෂාගේ හදවත වේගයෙන් ගැහෙමින් තිබුණි. පාසලේ notice board එක ළඟ සිසුන් රැස්ව සිටියහ.
“නදීෂා! ඔයාට මෙඩිසින් හම්බ වෙලා!” යැයි යෙහෙළියක් කෑගැසුවාය.
ඇයට තමන්ගේ කන් අදහාගත නොහැකි විය. ඇය අඬමින් මවව වැළඳ ගත්තාය. පියාගේ දෑසින්ද කඳුළු ගලා ගියාය.
“අපේ දුව දොස්තර කෙනෙක් වෙන්න යනවා…” යැයි ඔහු කම්පිත හඬින් කියා සිටියේය.
විශ්වවිද්යාල ජීවිතයද ඇයට පහසු වූයේ නැත. අනෙක් සිසුන් සුවපහසු ජීවිත ගත කළත් ඇය hostel එකේ ඉතා සරලව ජීවත් විය. සමහර දිනවල කෑම පවා මඟ හැර ඉගෙන ගත්තාය. නමුත් ඇයගේ අරමුණ වෙනස් වූයේ නැත.
වසර කිහිපයකට පසු, කුරුනෑගල රෝහලේ නව වෛද්යවරියක් ලෙස සේවයට එක් වූයේ දොස්තර නදීෂාය.
එදා ඇය සුදු කබාය ඇඳගෙන රෝහලේ ඇවිදින විට, ඇයට අතීතය මතක් විය — පොහොසත් ගෙවල්වල වලං හෝදමින් කෙරෝසින් ලාම්පුවක් යට ඉගෙන ගත් ඒ රාත්රීන්, මිනිසුන්ගේ අපහාස, කඳුළු, බඩගින්න…
එක් දිනක් රෝහලට අසනීප වූ කුඩා දැරියක් ගෙන ආහ. ඇයගේ මව ඉතා දුප්පත් කාන්තාවක් වූ අතර බෙහෙත් ගන්න මුදල් නොතිබුණි. ඒ කාන්තාවගේ දෑස දැක නදීෂාට තම මව මතක් විය.
“බය වෙන්න එපා අම්මේ. දුව හොඳ වෙනවා,” යැයි ඇය සෙනෙහසින් පැවසුවාය.
ඇය තමන්ගේ මුදලින්ම බෙහෙත් ලබා දුන්නාය.
කාලයත් සමඟ නදීෂා ගමේ දරුවන්ට ආදර්ශයක් විය. “දුප්පත්කම නිසා හීන අත්හැරිය යුතු නැහැ” යන පණිවිඩය ඇයගේ ජීවිතයෙන්ම ඔප්පු කළාය.
වසරකට පසු ඇය තම ගමේ පාසලට ගොස් සිසුන් අමතා කතාවක් කළාය.
“මමත් ඔයාලා වගේම මේ පාසලේ ඉගෙන ගත්ත කෙනෙක්. මට සල්ලි තිබුණේ නැහැ. මම ගෙවල්වල වලං හෝදලා ඉගෙන ගත්තේ. ඒත් මම හීනය අත්හැරියේ නැහැ. ජීවිතේ කොච්චර අමාරු වුණත් උත්සාහ කරන කෙනාව කවදාවත් පරාජය කරන්න බැහැ,” යැයි ඇය පැවසුවාය.
එදා සිසුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ ඇස්වල කඳුළු තිබුණි. ගුරුවරුන් පවා ආඩම්බරයෙන් ඇය දෙස බලා සිටියහ.
නදීෂාගේ ජීවිත කතාව ගමෙන් ගමට පැතිරුණි. වලං හෝදමින් ජීවිතය ගෙන ගිය දියණියක්, අවසානයේ සුදු කබාය ඇඳ මිනිසුන්ගේ ජීවිත බේරාගන්නා වෛද්යවරියක් බවට පත් වූවාය.
ඇයගේ ජීවිතය සමාජයට දුන් ලොකුම පාඩම වූයේ මෙයයි:
“දුප්පත්කම හීන වලට බාධාවක් නොවේ. උත්සාහය, කැපවීම සහ විශ්වාසය තිබේ නම් ඕනෑම කෙනෙකුට ජීවිතය ජයගත හැක.”
